Alergia - portal alergologiczny APSIK - newsy, recenzje, zapowiedzi, poradniki. alergia

alergia

porady i sposoby leczenia

 
Dzisiaj jest 23.07.2017


Jesteśmy przyjacielem
Instytutu Matki i Dziecka
w Warszawie


Współpracujemy z Kliniką Chorób Infekcyjnych i Alergologii CSK WIM.


 
Wyszukaj w serwisie: 

Niealergiczne nieżyty nosa

Nieżyt nosa (rhinitis) to zapalenie błony śluzowej nosa, w przebiegu którego występuje jeden (lub więcej) z następujących objawów: niedrożność nosa, wydzielina nosowa, świąd nosa i kichanie. Niealergiczny nieżyt nosa to takie zapalenie błony śluzowej nosa, w przebiegu którego nie udaje się potwierdzić etiologii alergicznej. Rozpoznanie ustala się na podstawie wykluczenia innych chorób (m.in. zmian strukturalnych, chorób układowych). Niealergiczny nieżyt nosa charakteryzuje wodnista wydzielina i brak objawów infekcji. Rozpoznanie opiera się głównie na ocenie klinicznej, a nie na badaniu bakteriologicznym. Międzynarodowy konsensus dotyczący diagnostyki i leczenia dzieli nieżyty nosa na trzy grupy: alergiczne, infekcyjne i inne.
U podłoża zmian zapalnych w błonie śluzowej nosa zarówno w alergicznym, jak i niealergicznym nieżycie nosa leży nadreaktywność błony śluzowej nosa. Nadreaktywność błony śluzowej nosa określa się jako nadmierną nieswoistą reakcję błony śluzowej nosa na bodźce o normalnym nasileniu, powodujące wystąpienie jednego lub więcej objawów nieżytu nosa. Do wzmożonej nadreaktywnosci błony śluzowej nosa może dochodzić w wyniku zadziałania wielu czynników. Wśród nich za główne przyjmuje się: uszkodzenie nabłonka, zwiększoną pobudliwość receptorów błony śluzowej nosa, zmiany przewodnictwa nerwowego w obwodowym i ośrodkowym układzie nerwowym, uwalnianie mediatorów oraz nacieki komórek zapalnych.
Ocenia się, że niealergiczny nieżyt nosa dotyczy 5-10% całej populacji. Jednak jedynie 2-4% chorych szuka pomocy lekarskiej. Jest to związane z częstym bagatelizowaniem objawów ze strony nosa lub niewielkim nasileniem dolegliwości w początkowym okresie choroby. Niealergiczne nieżyty nosa stanowią od 28% do 60% wszystkich nieżytów nosa.
Różnice w występowaniu niealergicznych nieżytów nosa wiążą się z jednej strony z niewłaściwym klasyfikowaniem chorych do poszczególnych grup, z drugiej zaś strony z częstym współistnieniem zarówno alergicznego, jak i niealegicznego nieżytu nosa. Badania przeprowadzone w 1999 roku przez National Rhinitis Classification Task Force wykazały występowanie w grupie 975 chorych z nieżytem nosa u 43% chorych tylko alergiczny nieżyt nosa, u 23% chorych tylko niealergiczny nieżyt nosa i u 34% chorych jeden i drugi typ nieżytu nosa. Badanie to pokazuje u jak wielu chorych współistnieje alergiczny i niealergiczny nieżyt nosa. Jeżeli badanie obejmowałoby tylko kwalifikacje chorych do jednej z dwóch grup, to chorzy z mieszanym typem nieżytów nosa z powodu dodatnich testów skórnych zakwalifikowani byliby do grupy chorych na alergiczny nieżyt nosa i stanowiliby wtedy 77% chorych.
W niealergicznych nieżytach nosa występują objawy charakterystyczne dla nieżytu nosa. Przyczyna choroby jest nieznana, testy skórne są ujemne, poziom całkowity IgE w normie oraz brak alergenowo swoistych IgE.
Niealergiczne nieżyty nosa mogą występować w każdym wieku, jednak zwykle występują po 20 r.ż. i częściej u kobiet.

W zależności od występujących objawów chorych możemy podzielić na trzy grupy:

  • chorzy z dominującym kichaniem
  • chorzy z dominującym wyciekiem z nosa
  • chorzy z dominującą niedrożnością nosa.

Najmniej chorych kwalifikuje się do pierwszej grupy, a najwięcej do trzeciej. Wiele czynników fizycznych i chemicznych może inicjować wystąpienie objawów. Do najczęstszych z nich należą: suche, wilgotne lub zimne powietrze, dym tytoniowy, kurz, spaliny samochodowe, stres, zmiana pozycji ciała, oziębienie ciała, intensywne zapachy oraz substancje drażniące. Diagnostyka obejmuje wyeliminowanie innych chorób oraz przeprowadzenie badań, które to ułatwią.

W tabeli 2 przedstawiono stosowane metody diagnostyczne w różnicowaniu nieżytów nosa.
Tabela 2. Metody stosowane w diagnostyce niealergicznych nieżytów nosa
  • wywiad
  • badanie laryngologiczne (endoskopowe)
  • testy skórne
  • ocena przeciwciał IgE
  • badania drożności nosa
  • cytologia błony śluzowej nosa
  • ocena czynności aparatu śluzowo-rzęskowego
  • diagnostyka obrazowa (RTG, TK)
  • konsultacja pulmonologiczna

W przebiegu niealergicznych nieżytów nosa możemy obserwować stopniowe narastanie dolegliwości oraz zmian w obrębie błony śluzowej nosa. Wyróżniamy trzy stopnie niealergicznych nieżytów nosa

  • stopień I - kichanie, wodnista wydzielina, okresowa niedrożność nosa, świąd nosa, poprawa po lekach obkurczających
  • stopień II - znaczna niedrożność nosa, niewielka ilość wodnistej wydzieliny, zmiany przerostowe i polipowate w nosie i zatokach, częściowa poprawa po lekach obkurczających
  • stopień III - całkowita blokada nosa, polipy nosa i zatok, astma, brak poprawy po lekach obkurczających.

Idiopatyczny nieżyt nosa, zwany także naczynioruchowym nieżytem nosa lub niealergicznym nieinfekcyjnym nieżytem nosa stanowi od 5 do 28% wszystkich nieżytów nosa. Choroba charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem, stąd stosowana również nazwa całoroczne niealergiczne zapalenie błony śluzowej nosa. Występuje zwykle u dorosłych, częściej u kobiet. Podobieństwo objawów niealergicznego zapalenia błony śluzowej przypomina objawy występujące w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa. Wśród tego typu nieżytów nosa możemy wyróżnić dwie postacie: z dominującym wyciekiem z nosa oraz z dominującą niedrożnością nosa. W postaci z dominującą niedrożnością dochodzi do czynnościowej przewagi receptorów ß-adrenergicznych, co powoduje utrudnienie odpływu krwi z naczyń pojemnościowych małżowin nosowych. W postaci z dominującym wyciekiem z nosa występuje zaburzenie progu pobudliwości receptorów czuciowych błony śluzowej nosa i dochodzi do uwalniania neuropeptydów w okolicy gruczołów błony śluzowej nosa i ich zwiększonego wydzielania. Postać ze wzmożoną niedrożnością nosa występuje częściej. Możliwe, że postać wydzielnicza tego nieżytu nosa jest fazą początkową choroby.
Zespół niealergiczego nieżytu nosa z eozynofilią (NARES, non-allergic rhinitis with eosinophilia syndrome) został opisany w 1981 r przez Jacobsa i wsp.. Charakterystyczną cechą tego zespołu, w odróżnieniu od innych niealergicznych nieżytów nosa, są obfite nacieki eozynofilowe w błonie śluzowej nosa. W przebiegu NARES możemy obserwować kilka etapów. Początkowo dochodzi do migracji eozynofilów z naczyń krwionośnych do wydzieliny błony śluzowej. Później następuje gromadzenie eozynofilów w obrębie błony śluzowej. W końcowym etapie powstają polipy nosa.
Choroba charakteryzuje się napadowym seryjnym kichaniem. Często występuje świąd w jamie nosowogardłowej. Część chorych skarży się na uporczywe blokady nosa z rzadkimi napadami kichania i wodnistą wydzieliną. Wśród czynników wyzwalających napady najczęściej wymienia się zmiany pogody, intensywne zapachy i substancje drażniące. Czasami występowanie objawów poprzedzają infekcje wirusowe. W około 42% przypadków nie można stwierdzić, jaki czynnik wywołuje objawy nieżytu nosa. U 1/3 chorych występują, szczególnie w późniejszym okresie choroby, przerostowe zapalenia błony śluzowej zatok przynosowych, polipy nosa oraz astma. Zespół ten może stanowić początkowy okres triady aspirynowej (nietolerancja kwasu acetylosalicylowego, polipy nosa, astma).
Inną postacią niealergicznego nieżytu nosa z eozynofilią jest BENARS (Blood Eozynophilic Nonallergic Rhinitis Syndrome), w którym obserwujemy znacznie podwyższoną liczbę ezozynofili we krwi, (średnio 957/mm3). Ocenia się, że ten nieżyt nosa dotyczy ok. 4% chorych z niealergicznymi nieżytami nosa.
Zawodowy nieżyt nosa wywoływany jest przez substancje powietrznopochode występujące w miejscu pracy. Wśród tych czynników wymienia się czynniki fizyczne: pyły drzewne, węglowe, bawełniane, cementowe o cząsteczkach o średnicy >5ľm; czynniki chemiczne: dwutlenek siarki, arsen, chrom, siarkowodór, formalina, żywice epoksydowe, izocyjaniany; czynniki biologiczne: środki grzybobójcze, pestycydy, detergenty; czynniki klimatyczne: gorące lub zimne powietrze, gwałtowne zmiany temperatur, promieniowanie podczerwone. Nieżyt ten może być początkiem astmy zawodowej.
Hormonalny nieżyt nosa występuje podczas ciąży. Objawy są podobne jak w innych postaciach nieżytu nosa. Występują z reguły w drugiej połowie ciąży. Podwyższone stężenie estrogenów może być czynnikiem blokującym acetylocholinę i zwiększającym odczyny cholinergiczne błony śluzowej nosa. Powoduje to zmiany w obrębie błony śluzowej nosa pod postacią zwiększonej aktywności gruczołów surowiczo-śluzowych oraz zwiększonego jej unaczynienia. Po porodzie objawy najczęściej ustępują. Nieżyt o podobnych objawach może występować w okresie dojrzewania, w czasie cyklu miesiączkowego, niedoczynności tarczycy oraz akromegalii. W podeszłym wieku (powyżej 65 lat) może występować nieżyt nosa objawiający się nadprodukcją wodnistej wydzieliny, którego podłożem mogą być również zaburzenia hormonalne.
Polekowy nieżyt nosa występuje u części chorych pod wpływem miejscowego lub ogólnego podawania leków. Z leków podawanych ogólnie zmiany drożności nosa powodują następujące grupy leków: obniżające ciśnienie krwi (m.in. rezerpina, guanetydyna, hydralazyna, metylodopa, prazosyna, nadolol, inhibitory konwertazy angiotensyny, blokery receptorów ß-adrenergicznych, propranolol), leki przeciwdepresyjne (m.in. tioridazyna, chlordiazepoksyd, amitryptylina, perfenazyna), doustne leki obkurczające błonę śluzową nosa oraz doustne środki antykoncepcyjne. Ocenia się, że występowanie tego nieżytu nosa wynosi od 1 do 50% chorych, których główną dolegliwością jest niedrożność nosa.
Najczęściej tego typu nieżyty nosa rozwijają się w wyniku długotrwałego donosowego stosowania leków obkurczających błonę śluzową nosa. Dochodzi wówczas do zaburzeń funkcjonowania układu współczulnego błony śluzowej nosa spowodowanych działaniem ?1- i ?2-agonistów, które stanowią najczęstszy składnik kropli donosowych. W wyniku długotrwałego stosowania tego typu preparatów dochodzi do zjawiska tzw. odbicia, czyli zwiększonego obrzęku błony śluzowej nosa i znacznej blokady nosa.
U chorych z takim nieżytem obserwuje się różne obrazy błony śluzowej nosa. U części chorych, najprawdopodobniej w pierwszym okresie choroby, małżowiny nosowe są blade, obrzęknięte i rozpulchnione. U innych chorych widoczne jest natomiast wyraźnie żywoczerwone zabarwienie błony śluzowej nosa z licznymi strupami zaschniętej wydzieliny leżącymi na powierzchni śluzówki. W późniejszym okresie błona śluzowa staje się zanikowa, pokryta znaczną ilością strupów. W badaniach histopatologicznych stwierdza się zanik rzęsek oraz metaplazję i zwłóknienie nabłonka błony śluzowej nosa.
Należy pamiętać, że bezpośrednie uszkodzenie nabłonka często zwiększają środki konserwujące używane do produkcji kropli obkurczających błonę śluzową nosa. Również leki stosowane do worka spojówkowego, takie jak blokery ß-adrenergiczne mogą wywoływać polekowy nieżyt nosa.
Nieżyt nosa w wyniku działania środków drażniących jest nieżytem, w którym nadmierny odruch nosowy jest mechanizmem przyczynowym tej choroby. U chorych dochodzi do przewagi układu przywspółczulnego. Nieżyt nosa występuje u osób z nadmiernymi nieswoistymi reakcjami na substancje drażniące (perfumy, zapachy). U większości populacji substancje te nie wywołują dolegliwości. Objawy częściej występują u kobiet niż u mężczyzn i charakteryzują się głównie wodnistym wyciekiem z nosa, kichaniem oraz nieznaczną niedrożnością nosa.
Nieżyt nosa w wyniku działania żywności charakteryzuje się występowaniem gwałtownego wycieku z nosa po spożyciu gorących i/lub pikantnych pokarmów. Czasami wyciekom z nosa może towarzyszyć zaczerwienie twarzy i pocenie się. Reakcja ta jest wywołana przez aktywację przywspółczulną wywołaną inhalacją zapachu składników pożywienia. Stymulatorem tych reakcji jest kapsaicyna (8-metylo-N-wanilino-6-nonenamid) substancja występująca w owocu pieprzowca. Nie jest do końca wiadomo czy ramię doprowadzające tego odruchu powstaje w jamie ustnej, czy w nosie. Alkohol natomiast powoduje fizjologiczne rozszerzenie naczyń i niedrożność przewodów nosowych. Objawy występujące po jego spożyciu mogą być następstwem nadwrażliwości na składniki zawarte w napojach alkoholowych. Należy pamiętać, że prawdziwa alergia pokarmowa prawie nigdy nie jest przyczyną izolowanego nieżytu nosa, lecz towarzyszą jej dodatkowo zmiany skórne oraz objawy z przewodu pokarmowego.
Emocjonalny nieżyt nosa wywołany jest przez działanie emocji i stresu na podwzgórze. W odpowiedzi na bodźce z podwzgórza dochodzi do przewagi działania układu przywspółczulnego w obrębie błony śluzowej nosa. W obrazie klinicznym dominuje z reguły znaczna niedrożność nosa z niewielkim wyciekiem nosowym.
Zanikowy nieżyt nosa występuje w dwóch postaciach: pierwotny (ozena) i wtórny występujący u osób po przebytych operacjach w obrębie jam nosa i zatok przynosowych oraz u osób przebywających w dużym zapyleniu i zanieczyszczeniu chemicznym powietrza. W obu postaciach nieżytu nosa dochodzi do zaniku błony śluzowej i rusztowania kostnego małżowin nosowych. W warstwie nabłonkowej może występować metaplazja nabłonka migawkowego w nabłonek płaski. Powstawanie postaci pierwotnej choroby przypisywano zakażeniu różnymi bakteriami w tym Klebsiella ozaenae. Obecnie wydaje się, że bakterie stanowią wtórne zakażenie, a nie pierwotny czynnik przyczynowy. Głównym objawem jest suchość w nosie, a często również w gardle i krtani. Czasami jamy nosa wypełnione są cuchnącymi strupami. Chociaż jamy nosa są szerokie, to jednak chorzy często skarżą się na trudności w oddychaniu przez nos.
Leczenie niealergicznych nieżytów nosa obejmuje eliminację czynników wywołujących, leczenie objawowe, leczenie chirurgiczne. Eliminacja czynników wywołujących obejmuje zmianę warunków pracy, stosowanie masek i filtrów ochronnych, unikanie czynników drażniących, odstawienie leków. W leczeniu objawowym stosujemy płukanie jamy nosowej roztworem fizjologicznym soli lub wody morskiej, leki przeciwhistaminowe, glikokortykosteroidy, leki obkurczające błonę śluzową nosa, leki przeciwcholinergiczne, leki przeciwleukotrienowe. Płukanie jamy nosowej powoduje zmniejszenie wycieku zanosowego, kichania i obrzęku błony śluzowej nosa i pozwala na sprawne usuwanie substancji drażniących. Leki przeciwhistaminowe korzystnie działają w nieżytach nosa z dominującym wyciekiem z nosa i/lub kichaniem. Głównie stosowane są miejscowo, ogólnie podaje się raczej leki I generacji. Azelastyna dopuszczona została przez FDA (Food and Drug Administration) do leczenia niealergicznych nieżytów nosa. Glikokortykosteroidy wykazują najlepsze działanie w nieżytach nosa z eozynofilią, zmniejszając głównie niedrożność nosa. Najczęściej stosowane są miejscowo. Ogólnie stosowane są w przypadku ciężkich objawów lub bardzo znacznej niedrożności nosa. Leki obkurczające błonę śluzową nosa stosowane są miejscowo często jako leki pierwszego rzutu. Poprawiają drożność nosa. Stosowane są zwykle nie dłużej niż 5 dni, gdyż mogą powodować wtórne obrzęki, a przy długotrwałym stosowaniu - polekowy nieżyt nosa. Ogólnie stosujemy te leki przy znacznej blokadzie nosa. Leki przeciwcholinergiczne skutecznie zmniejszają wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, ale nie wpływają na kichanie i drożność nosa. Leki przeciwleukotrienowe skutecznie wpływają na niedrożność nosa u chorych ze współistniejącą astmą. Najlepsze wyniki uzyskuje się u chorych z nietolerancją kwasu acetylosalicylowego oraz polipami nosa. Leczenie chirurgiczne obejmuje korektę nieprawidłowości anatomicznych, zmniejszenie objętości małżowin nosowych, usunięcie chorobowo zmienionych tkanek oraz przerwanie przywspółczulnego unerwienia błony śluzowej nosa. Należy pamiętać, że leczenie chirurgiczne nie jest leczeniem pierwszego wyboru i nie usuwa przyczyn choroby. Jednak w skojarzeniu z innymi metodami leczenia może znacznie poprawić komfort życia chorego z niealergicznym nieżytem nosa

"Dziecko Alergiczne"

strona główna - alergia - alergeny - choroby alergiczne - porady
komunikaty o pyleniu roślin - nowy użytkownik - polityka prywatności
polityka reklamowa - kontakt z redakcją - praca w serwisie Wykonanie - IMPACT MEDIA - multimedia, strony internetowe, prezentacje multimedialne, serwisy internetowe, corporate identity, strony www, CMS.



Ostatnia modyfikacja: 01.03.2012
© Copyright 2000-2005 apsik.pl. All Rights reserved.
 
Nazwa:
Hasło:
Pyłki, którego z podanych drzew zaczynają pylić już w styczniu?
 grab
 leszczyna
 brzoza